تابا (Scripless Securities Settlement System-SSSS) امکان انتشار، نگهداری و نقل و انتقال اوراق بهادار را به صورت الکترونیکی فراهم می آورد. این سامانه ابزار قدرتمندی جهت تأمین نقدینگی از طریق وثیقه سپاری اوراق بهادار برای بانکهای کشور می باشد.

سامانه از سال 1386 به بانک مرکزی و بانکها معرفی شد و در 6 تیرماه 1389 به بهره برداری رسید.

 

اهداف سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی

 

  • انجام تسویه اوراق بهادار الکترونیکی به مطلوبترین شیوه بر اساس استاندارد های بین المللی
  • حفظ و نگهداری اوراق به صورت غیر کاغذی از لحظه صدور تا انتقال به ذینفع نهائی
  • انتقال اوراق در مقابل دریافت وجه از طریق ایجاد ارتباط با سامانه تسویه ناخالص آنی ( ساتنا )
  • پشتیبانی الکترونیکی از کل چرخه حیات اوراق بهادار از لحظه صدور تا بازپرداخت در سررسید
  • تامین نقدینگی در حساب تسویه اعضا در ساتنا از طریق ارائه تسهیلات و واریز نقدینگی بین روز

مزایای سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی 

 

  • افزایش کارایی بازار معاملات اوراق بهادار
  • کاهش ریسک ناشی از حمل اوراق بهادار کاغذی
  • تسهیل معاملات اوراق بهادار برای بانکها در محیط ساتنا
  • کاهش حضور فیزیکی مشتریان در شعب به منظور دریافت سود کوپن ها
  • صرفه جوئی در هزینه ها
  • ایجاد نقدینگی برای تسویه تراکنش ها در ساتنا

قابلیت های سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی

 

  • نگهداری اوراق بهادار الکترونیکی از لحظه صدور تا بازخرید در سررسید
  • نگهداری اوراق به نام بانکها ( اعضای سامانه) و مشتریان آنها
  • انتقال مالکیت اوراق در مقابل دریافت وجه از طریق ایجاد ارتباط با سامانه تسویه ناخالص آنی ( ساتنا )
  • انتقال مالکیت اوراق بهادار بدون تسویه ریالی ( بعنوان مثال بین بانکها یا مشتریان یک بانک )
  • تأمین نقدینگی در حساب تسویه اعضا در ساتنا از طریق معاملات فروش و بازخرید ( Repo )
  • امکان انتشار اوراق بهادار الکترونیکی توسط بانک مرکزی
  • واریز سود متعلقه به حساب دارندگان اوراق در مقاطع پرداخت سود
  • واریز مبلغ اسمی به حساب دارندگان اوراق بهادار در سررسید
  • تسویه اوراق بهادار به صورت آنی ( T+0 ) و یا به صورت آتی ( T + n )
  • عدم محدودیت در تعداد حساب های اعضاء و مشتریان آنها در سامانه

مزایای سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی برای بانکها

 

  • ورود اطلاعات دستور تسویه
  • تعیین درجه اولویت تسویه
  • مشاهده صف دستورات تسویه نشده
  • مشاهده دستورات تسویه شده
  • تغییر درجه اولویت تسویه
  • امکان ابطال دستورات قبل از انجام تسویه
  • مشاهده وضعیت حسابهای خود و حسابهای مشتریان خود در سامانه
  • دریافت انواع گزارش ها

مزایای سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی برای بانک مرکزی

 

دستیابی به اطلاعات کلیه اعضا
امکان ابطال دستورات تسویه اعضاء
امکان تغییر اولویت تسویه اوراق موجود در صف انتظار
توقف و یا راه اندازی تسویه
توقف عملیات عضو و یا فعال نمودن مجدد وی
انتقال اوراق بهادار بین حسابهای اعضا
برداشت از حساب اوراق بهادار اعضاء
ایجاد محدودیت در برداشت و واریز برای یک یا چند حساب اعضاء
مدیریت سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی
مدیریت سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی

 

مدیریت سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی در چهار بعد فنی وراهبری، اعتباری،نظارتی و مقرراتی اعمال میگردد.

 

  • بعد فنی و راهبری: سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیکی از بعد فنی تحت نظارت اداره نظامهای پرداخت بانک مرکزی قرار دارد و عملیات آن توسط کاربران اداره مذکور کنترل میگردد.
  • بعد اعتباری: اداره اعتبارات بانک مرکزی مسئولیت ثبت اوراق بهادار و پذیرش اعضا در سامانه تابا، تعیین و ارائه نیازهای نقدینگی(بین روز و یا تعیین حدود اعتباری بانک ها) را به عهده دارد.
  • بعد نظارتی: گروه نظارت اداره نظامهای پرداخت تدوین مقررات و قوانین مربوط و نحوه عملکرد صحیح بانک ها در این خصوص را نظارت و پیگیری خواهد نمود.
  • بعد مقرراتی: گروه تدوین مقررات اداره نظامهای پرداخت، مقررات و قوانین مربوط را تدوین و ابلاغ خواهد نمود.

زیر سامانه های موجود در تابا

  • زیر سامانه تأمین نقدینگی بین روز ( ILF )
  • زیر سامانه گره گشایی ( Gridlock Resolution )
  • زیر سامانه ارسال معاملات انطباق یافته ( Matched Trade Feed )
  • زیر سامانه ارسال پیام از طریق مرورگر ( Trade Entry at Browser )
  • زیر سامانه مزایده اوراق بهادار ( Auction )